อาหารผู้สูงอายุควรเป็นแบบไหน กินโปรตีนเท่าไหร่ เคี้ยวง่ายและไม่เค็ม

สรุปสั้น
- ผู้สูงอายุสุขภาพดีควรได้โปรตีนราว 1.0–1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กก. ต่อวัน ยกเว้นคนที่แพทย์ให้จำกัดโปรตีน
- หั่นชิ้นเล็ก ต้ม นึ่ง ลวกให้นิ่ม กินเกลือไม่เกิน 1 ช้อนชาต่อวัน และดื่มน้ำวันละ 8 แก้ว
- ลูกหลานสั่งอาหารให้พ่อแม่ เช็คความเผ็ด ความนุ่ม วิธีอุ่น และที่ว่างในช่องฟรีซก่อนสั่ง
อาหารผู้สูงอายุที่ดีต้องได้โปรตีนพอ เคี้ยวง่าย ไม่เค็ม และกินได้จริงทุกวัน กรมอนามัยแนะนำให้หั่นอาหารชิ้นเล็ก ทำให้นิ่มด้วยการต้ม นึ่ง ลวก ดื่มน้ำวันละ 8 แก้ว และกินเกลือไม่เกินวันละ 1 ช้อนชา ส่วนโปรตีน กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ PROT-AGE แนะนำผู้สูงอายุสุขภาพดีวันละ 1.0–1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ถ้ามีโรคประจำตัว ให้ถามแพทย์ก่อนปรับ
ในบทความนี้ (7 หัวข้อ)
- อาหารผู้สูงอายุต่างจากอาหารวัยทำงานยังไง?
- ผู้สูงอายุควรกินโปรตีนวันละเท่าไหร่?
- เมนูอาหารผู้สูงอายุ เคี้ยวง่าย ทำยังไงให้นุ่ม?
- ลดเค็มและดื่มน้ำให้พอ สำคัญกับผู้สูงอายุยังไง?
- ลูกหลานสั่งอาหารให้พ่อแม่ ควรเช็คอะไรบ้าง?
- เมนูอาหารผู้สูงอายุแบบพร้อมทาน เลือกเมนูไหนดี?
- สั่งอาหารแช่แข็งให้พ่อแม่ ส่งต่างจังหวัดได้ไหม?
อาหารผู้สูงอายุต่างจากอาหารวัยทำงานยังไง?
พออายุมากขึ้น ร่างกายมักต้องการพลังงานน้อยลง แต่ยังต้องการโปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุครบเหมือนเดิม อาหารแต่ละมื้อจึงต้องปริมาณพอดีแต่มีคุณภาพ อุปสรรคที่เจอบ่อยคือการเคี้ยว ฟันปลอม และความอยากอาหารที่ลดลง จนกินได้น้อยกว่าที่ร่างกายต้องการ
สำนักโภชนาการ กรมอนามัย ร่วมกับสถาบันโภชนาการ ม.มหิดล แนะนำปริมาณอาหารต่อวันของผู้สูงอายุตามระดับกิจกรรมไว้แบบนี้
| อาหารต่อวัน | 1,400 kcal (กิจกรรมเบามาก) | 1,600 kcal (กิจกรรมเบา) | 1,800 kcal (กิจกรรมปานกลาง) |
|---|---|---|---|
| ข้าวแป้ง (ทัพพี) | 5 | 7 | 9 |
| ผัก (ทัพพี) | 4 | 4 | 4 |
| ผลไม้ (ส่วน) | 1 | 1 | 2 |
| เนื้อสัตว์ (ช้อนกินข้าว) | 6 | 7 | 8 |
| นม (แก้ว) | 2 | 2 | 2 |
| น้ำ (แก้ว) | 8 | 8 | 8 |
ถ้ากินมื้อหลักได้น้อย กรมอนามัยแนะนำให้แบ่งเป็นมื้อย่อยวันละ 5–6 มื้อ ทานครั้งละน้อยแต่บ่อยครั้ง จะได้สารอาหารครบโดยไม่แน่นท้อง อยากรู้แคลของอาหารที่ท่านทานประจำ ดูได้ที่เช็คแคลอรี่อาหาร
ผู้สูงอายุควรกินโปรตีนวันละเท่าไหร่?
กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ PROT-AGE ซึ่งเผยแพร่คำแนะนำในวารสารทางการแพทย์เมื่อปี 2013 แนะนำว่าผู้ที่อายุเกิน 65 ปีและสุขภาพดี ควรได้โปรตีนวันละ 1.0–1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม เพื่อช่วยรักษากล้ามเนื้อและการเคลื่อนไหว ยกเว้นผู้ที่เป็นโรคไตเรื้อรังระยะรุนแรงซึ่งอาจต้องจำกัดโปรตีน
ตัวอย่าง คุณแม่น้ำหนัก 55 กก. ควรได้โปรตีนราว 55–66 กรัมต่อวัน กระจายให้มีแหล่งโปรตีนอยู่ในทุกมื้อ จะกินได้ง่ายกว่าพยายามกินมากๆ ในมื้อเดียว แหล่งโปรตีนที่เคี้ยวง่ายมีหลายอย่าง
- ปลา กรมอนามัยระบุว่าเป็นโปรตีนที่ดี ย่อยง่าย ไขมันน้อย แนะนำให้กินสัปดาห์ละ 3–5 ครั้ง
- ไข่ ผู้สูงอายุสุขภาพดีกินได้วันละ 1 ฟอง ถ้ามีความดันสูง เบาหวาน หรือไขมันในเลือดสูง ให้ทำตามคำแนะนำของแพทย์
- เต้าหู้และถั่วเมล็ดแห้ง นุ่ม เคี้ยวง่าย สลับกับเนื้อสัตว์ได้
- นมรสจืด วันละ 1–2 แก้ว ได้ทั้งโปรตีนและแคลเซียม
- เนื้อสัตว์ไม่ติดมันแบบสับหรือหั่นชิ้นเล็ก ไก่หรือหมูเนื้อแดง ทำให้นุ่มด้วยการตุ๋นหรือต้ม
ตัวเลขโปรตีนของอาหารแต่ละชนิดดูได้ในอาหารที่มีโปรตีนสูง และไข่ 1 ฟอง โปรตีนกี่กรัม
เมนูอาหารผู้สูงอายุ เคี้ยวง่าย ทำยังไงให้นุ่ม?
กรมอนามัยแนะนำให้หั่นอาหารเป็นชิ้นเล็ก และทำให้นิ่มด้วยการต้ม นึ่ง ลวก เพื่อให้เคี้ยวและย่อยง่าย และเลี่ยงแกงกะทิกับอาหารทอด ตัวอย่างเมนูอาหารผู้สูงอายุที่ทำเองได้
- ไข่ตุ๋นใส่หมูสับหรือกุ้งสับ
- ปลานึ่งซีอิ๊ว หรือปลานึ่งมะนาวรสอ่อน
- ต้มจืดเต้าหู้ไข่หมูสับ ใส่ผักกาดขาวหรือฟัก
- ข้าวต้มปลา ใส่ขิงและผักชี
- ฟักทองผัดไข่ ผัดให้นิ่มด้วยน้ำมันน้อย
- แกงจืดไก่สับ ใส่ตำลึงหรือผักโขม
ผักเลือกแบบที่สุกแล้วนิ่ม เช่น ฟัก ฟักทอง ตำลึง แครอทต้ม ผลไม้เลือกแบบเนื้อนิ่มและไม่หวานจัด เช่น มะละกอ ถ้าท่านเคี้ยวลำบากมากหรือสำลักบ่อย ควรให้แพทย์ช่วยประเมินการกลืน
ลดเค็มและดื่มน้ำให้พอ สำคัญกับผู้สูงอายุยังไง?
กรมอนามัยแนะนำให้กินเกลือไม่เกินวันละ 1 ช้อนชา เทียบเท่าน้ำปลาไม่เกิน 4 ช้อนชา หรือโซเดียมไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม แต่ข้อมูลที่กรมอนามัยเผยแพร่พบว่าคนไทยกินโซเดียมราว 3,636 มิลลิกรัมต่อวัน เกือบ 2 เท่าของคำแนะนำ การกินเค็มเพิ่มความเสี่ยงความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และโรคไต
- ใช้มะนาว พริกไทย ขิง และสมุนไพรช่วยเรื่องรส แทนเครื่องปรุงรสเค็ม
- ชิมก่อนปรุง และไม่วางน้ำปลาหรือซอสไว้บนโต๊ะ
- ซดน้ำซุปและน้ำแกงแต่น้อย
- เลี่ยงอาหารแปรรูปและอาหารหมักดอง
เรื่องน้ำ กรมอนามัยแนะนำให้ดื่มน้ำสะอาดวันละ 8 แก้ว ดื่มระหว่างวันให้มาก และลดการดื่มน้ำปริมาณมากก่อนนอน เพราะจะปัสสาวะบ่อยจนนอนไม่พอ รวมถึงเลี่ยงชาและกาแฟช่วงเย็นถึงค่ำ
ลูกหลานสั่งอาหารให้พ่อแม่ ควรเช็คอะไรบ้าง?
การสั่งอาหารไปให้พ่อแม่ ช่วยได้มากในวันที่ท่านไม่อยากเข้าครัว แต่ก่อนสั่งให้เช็คเรื่องเหล่านี้
- ความเผ็ดและรสชาติ ถ้าท่านไม่ทานเผ็ด เลือกเมนูที่ระบุว่าไม่เผ็ดหรือเผ็ดน้อย
- ความนุ่ม เนื้อสับ ปลา และเมนูที่มีน้ำแกง เคี้ยวง่ายกว่าเนื้อชิ้นใหญ่
- วิธีอุ่น ท่านใช้ไมโครเวฟสะดวกไหม ถ้าไม่สะดวก เลือกอาหารที่ต้มหรือนึ่งทั้งถุงได้
- ที่ว่างในช่องฟรีซ ถ้าตู้เย็นเล็ก สั่งจำนวนพอดีหรือแบ่งส่ง
- มีคนรับของ อาหารแช่แข็งต้องเข้าช่องฟรีซทันทีที่ได้รับ
- โรคประจำตัวและการแพ้อาหาร ถ้าแพทย์ให้คุมโซเดียม น้ำตาล หรือโปรตีน ถามแพทย์ก่อน และถามส่วนประกอบกับร้าน
เขียนวิธีอุ่นสั้นๆ แปะไว้ที่ตู้เย็น หรือโทรสอนตอนอุ่นครั้งแรก จะช่วยให้ท่านหยิบมาอุ่นเองได้ง่ายขึ้น
เมนูอาหารผู้สูงอายุแบบพร้อมทาน เลือกเมนูไหนดี?
ถ้าใช้อาหารแช่แข็งพร้อมอุ่น ให้เลือกจากความเผ็ดและลักษณะเนื้อ ตัวอย่างเมนูไม่เผ็ดหรือเผ็ดน้อยของ Cleanfit ที่เป็นเนื้อสับ ปลา หรือมีน้ำซุป
| เมนู (กับข้าว ไม่รวมข้าว) | ลักษณะ | พลังงาน | โปรตีน | ความเผ็ด |
|---|---|---|---|---|
| ซุปมิโซะไก่นุ่ม | ซุป มีน้ำ | 100 kcal | 20 g | ไม่เผ็ด |
| ไก่สับกระเทียมพริกไทย | ไก่สับ | 160 kcal | 27 g | ไม่เผ็ด |
| ผัดฟักทองไก่สับ | ไก่สับกับฟักทอง | 160 kcal | 26 g | ไม่เผ็ด |
| ไก่นุ่มผัดซอสเกรวี่ | ไก่ผัดซอส | 160 kcal | 26 g | ไม่เผ็ด |
| หมูสับผัดซอสเทอริยากิ | หมูสับ | 140 kcal | 25 g | ไม่เผ็ด |
| ฉู่ฉี่ปลาดอร์รี่ | ปลา | 100 kcal | 16 g | เผ็ดน้อย |
กับข้าวเหล่านี้ทานคู่ข้าวสวยหรือข้าวต้มได้ตามที่ท่านทานไหว เมนูของร้านไม่ใช่อาหารเฉพาะโรค ถ้าแพทย์ให้คุมอาหารเป็นพิเศษ ถามแพทย์ก่อนเลือก
สั่งอาหารแช่แข็งให้พ่อแม่ ส่งต่างจังหวัดได้ไหม?
ได้ Cleanfit ส่งกรุงเทพฯ และปริมณฑลด้วย Lalamove ทุกวันยกเว้นวันเสาร์ เลือกรอบเวลาที่มีคนอยู่บ้านได้ ส่วนต่างจังหวัดส่งด้วย DHL แบบควบคุมความเย็น วันจันทร์–ศุกร์ เลือกวันได้แต่เลือกเวลาไม่ได้ ถ้าจะส่งไปบ้านพ่อแม่ซึ่งไม่ใช่ที่อยู่ของเรา ทักแอดมินทาง LINE @cleanfit หรือ Messenger ได้เลย รายละเอียดการส่งอยู่ที่ข้อมูลการจัดส่ง
การอุ่นทำได้ไม่ยาก ตัดปากถุงแล้วเข้าไมโครเวฟ 800 วัตต์ทั้งถุง หรือต้มและนึ่งทั้งถุงก็ได้ ดูเวลาของแต่ละเมนูที่วิธีอุ่นอาหาร อาหารแช่แข็งในซองสุญญากาศ ไม่ใส่วัตถุกันเสีย เก็บในช่องฟรีซได้ 120 วัน
ทุกเมนูออกแบบโดยนักโภชนาการ ไม่ใช้น้ำมัน ไม่ใส่ผงชูรสและน้ำตาล ผ่านมาตรฐาน อย. และทุกมื้อบอกแคลอรี่และโปรตีน ลูกหลานช่วยดูตัวเลขให้ท่านได้ง่าย
คำถามที่พบบ่อย
ผู้สูงอายุควรกินอาหารวันละกี่มื้อ?
ปกติ 3 มื้อหลัก ถ้าทานได้น้อย กรมอนามัยแนะนำให้แบ่งเป็นมื้อย่อยวันละ 5–6 มื้อ ทานครั้งละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อให้ได้สารอาหารพอโดยไม่แน่นท้อง
ผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอม ควรกินอาหารแบบไหน?
เลือกอาหารเนื้อนิ่ม หั่นชิ้นเล็กหรือสับ เช่น ไข่ตุ๋น ปลานึ่ง เต้าหู้ ข้าวต้ม และผักต้มนิ่ม เลี่ยงอาหารเหนียวและแข็ง ถ้าเคี้ยวหรือกลืนลำบากมาก ควรให้แพทย์หรือทันตแพทย์ช่วยประเมิน
ผู้สูงอายุควรดื่มน้ำวันละเท่าไหร่?
กรมอนามัยแนะนำวันละ 8 แก้ว ดื่มกระจายระหว่างวัน และลดการดื่มมากๆ ก่อนนอน ผู้ที่แพทย์สั่งจำกัดน้ำให้ทำตามคำแนะนำของแพทย์
ผู้สูงอายุกินไข่ได้วันละกี่ฟอง?
กรมอนามัยระบุว่าผู้สูงอายุสุขภาพดีกินไข่ได้วันละ 1 ฟอง ผู้ที่มีความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือไขมันในเลือดสูง ควรทำตามคำแนะนำของแพทย์
สั่งอาหารคลีนส่งให้พ่อแม่ที่ต่างจังหวัดได้ไหม?
ได้ ต่างจังหวัดส่งด้วย DHL แบบควบคุมความเย็น วันจันทร์–ศุกร์ ถ้าจะส่งไปที่อยู่ของคนอื่น ทักแอดมินทาง LINE @cleanfit หรือ Messenger ก่อนสั่ง และเช็คว่ามีคนรับและมีที่ว่างในช่องฟรีซ
เขียนโดยทีม Cleanfitตัวเลขแคลอรี่และโปรตีนของแต่ละเมนู Cleanfit มาจากระบบสั่งซื้อของร้าน ตัวเลขอาหารทั่วไปอ้างอิงแหล่งที่ระบุในบทความ
ลองสั่งดูสักแพ็กไหม?
เลือกเมนูเองได้ทุกมื้อ เริ่มมื้อละ 44 บาท ทุกมื้อบอกแคลอรี่และโปรตีน ส่งได้ทั่วประเทศ